Terapia fotodynamiczna trądziku (PDT) jest jedną z bardziej nowoczesnych metod, jednakże myli się ten, kto myśli, że jest to metoda dotychczas nieznana. Można powiedzieć, że historia  metody fotodynamicznej liczy już kilka tysięcy lat. Pierwsze opisy leczniczego zastosowania światła można znaleźć w dziełach starożytnych egipskich lekarzy.  Pierwsze opisy terapii z wykorzystaniem substancji światłouczulających pojawiają się ok. 460-375 r p.n.e. Nowożytna historia PDT zaczyna się z końcem XIX wieku.

W przypadku terapii fotodynamicznej wykorzystujemy zjawisko selektywnego niszczenia określonych struktur np. nowotworów, bakterii np. z rodzaju Propionibacterium acnes odpowiedzialnych za utrzymywanie się stanu zapalnego w przebiegu trądziku.

Aby taki proces mógł wystąpić potrzeba trzech podstawowych elementów:

1. fotouczulacza zwanego fotosensybilatorem, który musi być barwnikiem selektywnie gromadzącym się w tkance 

2. obecności tlenu

3. źródła światła emitującego fale świetlne spójne z  pasmem absorpcji danego barwnika

W przypadku trądziku o pierwszych próbach klinicznych zastosowania światła zadecydowało kilka przesłanek : 

- u 70% pacjentów z trądzikiem dochodzi do poprawy stanu klinicznego po ekspozycji na słońce
- bakterie Propionibacterium w trakcie cyklu rozwojowego produkują porfiryny - uroporfiryny, koproporfiryny - najwięcej koproporfiryny III 

- koproporfiryna III silnie absorbuje światło o długości 415 nm

- w  gruczole łojowym selektywnie gromadzi się egzogenny (podany w postaci maści na skórę)  fotosensybilator (fotouczulacz) - kwas lewulinowy (ALA)
- po wniknięciu  do  gruczołu łojowego  ALA  metabolizowany jest  do porfiryny IX 

- można zwiększyć  stężenie porfiryny IX poprzez nałożenie na skórę kwasu lewulinowego

 

Podstawowe  zjawisko opiera się na   zainicjowaniu reakcji fotochemicznej poprzez naświetlanie miejsc chorobowo zmienionych odpowiednim źródłem światła. W wyniku naświetlania dochodzi do powstania tlenu cząsteczkowego, który niszczy bakterie odpowiedzialne za stan zapalny. Zmiany  trądzikowe mogą być naświetlane w dwojaki sposób:

 

1. gdy  chcemy wykorzystać endogenne (wewnątrzkomórkowe) porfiryny produkowane przez bakterie Propionobacterium acnes, naświetlamy światłem niebieskim:

- światło niebieskie dł. fali 407-420 nm

- silnie aktywuje endogenne porfiryny

- dość płytka penetracja 1-2 mm

- czas kilka - kilkanaście minut 

- ilość naświetlań 6-10

 

2. gdy chcemy  zastosować  fotouczulacz (kwas lewulinowy), naświetlamy światłem czerwonym:

- światło czerwone dł. fali 630 nm

- mniejsze powinowactwo do endogennych porfiryn

- penetracja ok. 6 mm - efektywna 1-3 mm
- działa przeciwzapalnie poprzez wpływ na uwalnianie cytokin przez makrofagi 

- wymaga stosowania egzogennego fotosensybilatora

- naświetlanie  z fotosensybilatorem 

 

- nieinwazyjność i możliwość stosowania jako procedury ambulatoryjnej

- dobra tolerancja 

- możliwość leczenia zmian wieloogniskowych

- możliwość wielokrotnego stosowania bez zagrożenia kumulacją działania toksycznego

- wysoka selektywność

- redukcja zmian zapalnych (40-60% w obserwacji 6-miesięcznej)

- mniejszy wpływ na ilość zmian niezapalnych

- zmniejszenie wielkości gruczołów łojowych

- spadek liczby P.acnes 

 

- w trakcie  terapii

- pieczenie, rumień, drobne nadżerki

- po terapii 

obrzęk: 1-5 dni

rumień: 1-2 dni

złuszczanie naskórka: 3-14 dni

przejściowa hiperpigmentacja: 14-30 dni
 

 

  

lek. Artur Markowski