Wydzielanie potu jest jednym z najważniejszych mechanizmów gwarantujących utrzymanie prawidłowej temperatury ciała i tym samym prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Bezpośredni udział w wydzielaniu potu mają:
- gruczoły potowe (apokrynowe i ekrynowe)
- nerwowy układ wegetatywny, który bezpośrednio reguluje wydzielanie potu przez gruczoły potowe
Trochę fizjologii i anatomii. Gruczoły ekrynowe rozmieszczone są w obrębie całego ciała za wyjątkiem granicy skóry i błon śluzowych oraz skóry uszu. Największa ilość gruczołów potowych ekrynowych zlokalizowana jest w obrębie pach, powierzchni dłoniowych rąk, podeszew, nosa oraz czoła. Informacja dla perfekcjonistów – ogólna liczba gruczołów waha się od 2 do 3 milionów. Na powierzchni 1 cm kwadratowego może ich występować nawet do 150. Liczba gruczołów ekrynowych jest przez całe nasze życie jednakowa, od urodzenia aż do śmierci.
Główną funkcją gruczołów potowych jest wydzielanie potu i tym samym uczestnictwo w procesach termoregulacyjnych. W mniejszym stopniu gruczoły biorą udział w wydzielaniu niektórych składników np. jonów sodu, potasu, chlorków wapnia a także mocznika, aminokwasów witamin, leków. Pot, po połączeniu z wydzieliną gruczołów łojowych, tworzy na powierzchni skóry naturalną ochronną powłokę, tzw. płaszcz hydrolipidowy. Warstwa ta chroni skórę przed penetracją bakterii, grzybów i wirusów oraz przed niekorzystnym wpływem czynników zewnętrznych.
Wydzielanie potu jest zależne od układu współczulnego. W warunkach fizjologicznych wydzielanie potu zwiększa się podczas:
• wysiłku fizycznego
• w podwyższonej temperaturze otoczenia
• w sytuacjach ekstremalnych: stres, ból, lęk
• w gorących strefach klimatycznych
• w trakcie noszenia ubiorów gumowych itp.
• u ludzi otyłych
• nadużywania napojów zawierających kofeinę i palenie tytoniu
Gruczoły apokrynowe – stanowią część kompleksu, na który składają się jeszcze: włos oraz gruczoł łojowy. Do 5 miesiąca ciąży pokrywają całą powierzchnię skóry, potem ulegają zanikowi, by ponownie rozpocząć swoją aktywność w okresie dojrzewania. Umiejscowione są w określonych okolicach: doły pachowe, pępek, brodawki sutkowe, wzgórek łonowy, okolica przedmostkowa i okolice odbytu. Pojedyncze gruczoły mogą być niekiedy umiejscowione w skórze głowy owłosionej.
Czynność gruczołów apokrynowych u ludzi nie jest do końca poznana. Nie biorą udziału w mechanizmach termoregulacyjnych. Ich występowanie u ludzi jest najprawdopodobniej pozostałością naszych „zwierzęcych korzeni”. Wydzielina gruczołów apokrynowych zawiera feromony wpływające na zachowania seksualne. Pot apokrynowy jest początkowo bezwonny, wydzielany w niewielkiej ilości, barwy biało-żółtej, o nieco lepkiej konsystencji. Dopiero po zmieszaniu z potem ekrynowym, resztkami naskórka i wydzieliną gruczołów łojowych stanowi idealną odżywkę do bytujących na skórze bakterii. W wyniku przemian chemicznych potu pod wpływem działania bakterii powstaje charakterystyczny zapach potu o różnej i niekiedy bardzo charakterystycznej intensywności. Ta intensywność i ilość potu jest dla wielu ludzi prawdziwym utrapieniem .
Leczenie:
• leki ogólnie działające np. BELLERGOT
• preparaty zmniejszające wydzielanie potu tzw. ANTYPERSPIRANTY (substancjami aktywnymi są przede wszystkim sole glinu). Działanie antyperspirantów polega na zaczopowaniu przewodów wyprowadzających pot, blokujacy wydzielanie potu czop powstaje w wyniku neutralizacji soli metali prowadząc do powstania wodorotlenku, który ma postać żelu. Powstanie czopa blokującego jest uwarunkowane obecnością potu, dlatego tworzy się tylko w aktywnie działających gruczołach potowych. Czop składający się z żelu wodorotlenkowego jest bardzo powierzchowny. Usuwany jest ze skóry dzięki procesom fizjologicznym zachodzącym w naskórku i prowadzącym do jego złuszczania .
• w przypadku nadmiernej potliwości ograniczonej do małych powierzchni np. czoło, pachy, dłonie, stopy, okolica krzyżowa najlepsze efekty przynosi ostrzyknięcie tych miejsc toksyną botulinową - BOTOXEM. Wstrzyknięta w małej dawce, powoduje blokadę odpowiednich nerwów, zaopatrujących gruczoły, co zapobiega wydzialaniu przez nie potu. Działa jedynie w obrębie, w ktory została wstrzyknięta.
|